Table of Contents - cl52_0186

Basic HTML Version

View Full Version

Table of Contents

Page 1

Table of Contents

สารบารพ์

ปรารภเมณฑกปัญหา เริ่มต้นที่จะถามปัญหาเปน ๒ แง่

พระยามิลินท์ทรงรำพึงถึงเมณฑกปัญหา

พระยามิลินท์ทรงสมาทานคุณธรรม ๘ ประการ

พระยามิลินท์ตรัสเรื่องจะถามเมณฑกปัญหา

พระยามิลินท์ทรงแสดงที่ ๘ แห่งว่าไม่ควรพูดความลึกลับ

พระยามิลินท์แสดงคน ๘ จำพวกว่าคิดความลึกลับไม่ได้

พระยามิลินท์แสดงคน ๙ จำพวกว่ามิอาจจำทรงอรรถลึกลับได้

พระยามิลินท์แสดงเหตุที่ให้เกิดปัญญา ๘ ประการ

พระยามิลินท์แสดงคุณคนที่ควรเปนอาจารย์ ๒๕ ประการ

พระนาคเสนแสดงคุณแห่งอุปาสก ๑๐ ประการ

ปฐมวรรค

๑ วัชฌาวัชฌปัญหา, ถามว่าคำเดียรถีย์ว่าบูชาพระพุทธเจ้าซึ่งนิพพานแล้วท่านไม่ยินดี มีโทษหาผลมิได้จริงหรือ

๒ สัพพัญฌูภาวปัญหา, ถามว่าพระพุทธเจ้าเปนสัพพัญญูสารพัดรูนั้น จริงหรื

๓ เทวทัตตปัพพชิตปัญหา, ถามว่าพระพุทธเจ้ากอบด้วยพระกรุณาแลเปนสัพพัญญู เหตุไรจึงบวชพระเทวทัตให้ทำสังฆเภท

๔ มหาภูมิจาลนปาตุภาวปัญหา, ถามว่าที่ตรัสไว้ว่าแผ่นดินไหวด้วยเหตุ ๘ ประการเท่านั้น เมื่อพระเวสสันดรให้ทาน เหตุไรแผ่นดินจึงไหวอีกเล่า

๕ ลีวิรัญโญจักขุทานปัญหา, ถามว่าที่ตรัสไว้ว่าคนตามืดหาจักขุประสาทมิได้ไม่ได้ทิพจักษุ เหตุไรเมื่อพระยาสีวิราชควักพระเนตรทั้ง ๒ ให้ทานแล้ว จึงกลับได้ทิพจักษุเล่า

๖ คัพภาวักกันติปัญหา, ถามว่าที่ตรัสไว้ว่าสัตวลงสู่ครรภ ด้วยสันนิบาต ๓ ประการ เหตุไรพระสามลงสู่ครรภ ด้วยสันนิบาด ๒ ประการเล่า

๗ สัทธัมมอันตรธานปัญหา, ถามว่าที่ตรัสว่าสัทธรรมจะตั้งอยู่ ๕๐๐๐ ปี เหตุไรภายหลังตรัสว่าผู้ปฎิบัติมีอยู่ตราบใด โลกไม่สูญจากพระอรหันต์ตราบนั้น

๘ สัพพัญญุตํปัตตปัญหา, ถามว่าพระโคดมเผาอกุศลเสร็จสิ้นหรือๆ ว่ายังเหลืออยู่บ้างจึงได้สำเร็จพระโพธิญาณ

๙ ตถาดตัสสอุตตริกรณิยาภาวปัญหา, ถามว่าคำก่อนว่าพระพุทธเจ้าได้ทำกิจทั้งปวงเสร็จสิ้นแล้วที่ควงไม้โพธิ เหตุไรคำหลังว่าเมื่อตรัสรู้แล้วได้เข้าฌานสิ้นไตรมาส ๓ เดือนอีกเล่า

๑๐ อิทธิปาทพลทัสสนปัญหา, ถามว่าทรงแสดงกำลังอิทธิบาทว่าอาจให้อายุยืนกว่ากัล์ปได้ทำไมจึงด่วนนิพพานเล่า

ทุติยววค

๑ ขุททานุขุททกปัญหา, ถามว่าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เหตุไรอนุญาตให้เลิกถอนสิกขาบทเล็กน้อยเสียเล่า

๒ ฐปนิยพยากรณปัญหา, ถามว่าที่ทรงตรัสว่าพระองค์สอนธรรมไม่ปิดบัง เหตุไร มาลังฆาพราหมณีถามปัญหา จึงไม่วิสัชนาเลบ่า

๓ สัตตานํมัจจุโนภายนปัญหา, ถามว่าเดิมตรัสว่าสัตวทั้งหลายย่อมกลัวตายทั้งสิ้น เหตุไรภายหลังตรัสว่า พระอรหันต์ไม่กลัวตายเล่า

๔ มัจจุปาสามุตติกปัญหา, ถามว่าเดิมตรัสว่าสัตวทั้งหลายจะหนีซ่อนที่ไหนก็ไม่พ้นมัจจุราช เหตุไรภายหลังตรัสว่าพ้นได้ด้วยอำนาจพระปริตเล่า

๕ ภควโตลาภันตรายปัญหา, ถาามว่าคำกล่าวว่าพระพุทธเจ้าควรได้ลาภทั้งสิ้น เหตุไรเมื่อไปบิณฑบาตในบ้านพราหมณ์ จึงไม่ได้จันหันเล่า

๖ สัพพสัตตานํหิตจรณปัญหา, ถามว่าพระตถาคตประพฤติแต่สิ่งที่เปนประโยชน์แก่สัตวทั้งปวง เหตุไรจึงเทศนาอัคคีขันโธปมสูตรให้ภิกษุ ๖๐ รูปรากโลหิตเล่า

๗ เสฎฐธัมมปัญหา, ถามว่าทรงตรัสว่าโลกุตตรธรรมประเสริฐ เหตุไรให้คฤหัสถ์โสดาบันไหว้นบภิกษุสามเณรผู้เปนบุถุชนเล่า

๘ ตถาคตัสสอเภชชปริสปัญหา, ถามว่าท่านกล่าวว่าพระตถาคตมีบริษัทไม่แตก เหตุไรพระเทวทัตทำลายภิกษุ ๕๐๐ ให้แตกได้เล่า

๙ อชานันตัสสปาปกณอปุญญปัญหา, ถามว่าเดิมกล่าวว่าคนไม่รู้ว่าบาป ทำบาปได้บาปมากเหตุไรวินัยจึงว่าภิกษุทำโดยไม่รู้ไม่ต้องอาบัติเล่า

๑๐ ภิกขุคณอเปกขปัญหา, ถามว่าเดิมตรัสว่าจะไม่ปกครองคณะสงฆ์ ภายหลังตรัสว่าจะไม่ปกครองคณะสงฆ์ ภายหลังตรัสว่าพระศรีอาริย์จะปกครองคณะเหมือนตถาคต เพราอะไร

ตติยาวรรค

๑ วัตถุคุยหทัสสนปัญหา, ถามว่าตรัสสอนให้สำรวมกายวาจาใจ เหตุไรจึงแสดงคุยหวัตถุให้เสลพราหมณ์ดูในที่ประชุมเล่า

๒ ตถาคตัสสผรุสวาจานัตถีติปัญหา, ถามว่าพระพุทธเจ้าเปนกายสุจริตวจีสุจริตไมากล่าวคำหยาบ เหตุไรรุกรานพระสุทินด้วยคำว่า โมฆบุรุษย์เล่า

๓ รุกขานํเจตนาเจตนปัญหา, ถามว่าพระองค์ตรัสว่าต้นไม้ไม่มีเจตนาเจรจาไม่ได้ เหตุไรจึงตรัสให้ภารทวาชพราหมณ์ ไปพูดกับไม้สคร้อเล่า

๔ ทวินนํปิณฑปาตานํมหับผลภาวปัญหา, ถามว่าบิณฑบาตของนายจุนท์ กับบิณฑบาตของนางสุชาดา มีผลมากเท่ากันเพราะเหตุไร

๕ พุทธบูชานุญญาตาปัญหา, ถาวว่าห้ามไม่ให้บูชาองค์ เหตุไรภายหลังจึงสอนให้อุตสาหบูชาพระธาตุแทนพระองค์เล่า

๖ ภควโตปาทปัปปฎิกปติตปัญหา, ถามว่าเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จไปณที่ใดแผ่นดินที่สูงก็ราบที่ลุ่มก็เต็มขึ้น เหตุไรสเก็ดศิลาจึงกระเด็นมากะทบพระยาท สเก็ดศิลาก็เปนชาติแผ่นดินเหมืนกันมิใช่หรือ

๗ คาถาภิคีตโภชนาทานกถาปัญหา, ถามว่าพระพุทธเจ้าไม่บริโภคอาหารที่เกิดแต่กล่าวคาถา เหตุไรจึงแสดงทานกถาให้เขาบริบาจทานแก่สาวกเล่า

๘ ภควโตธัมมเทสนายอัปโปสุกตภาวปัญหา, ถามว่าเหตุไรพระผู้มีพระภาคเมื่อได้ตรัสรู้แล้ว จึงมีความขวนขวายย้อยในที่จะเทศนาสั่งสอนสัตว

๙ พุทธัสสอาจริยานาจริยปัญหา, ถามว่าเดิมตรัสว่าตถาคตไม่มีใครเปนครูอาจารย์สั่งสอน เหตุไรภายหลังตรัสว่าพระองค์ได้เล่าเรียนในสำนักอาฬารดาบสแลอุทกดาบสเล่า

๑๐ อัคคาอัคคสมณปัญหา, ถามว่าเดิมตรัสเรียกพระอริยที่สิ้นอาสวะว่าสมณะ ภายหลังเรียกนรชาติที่พร้อมเพรียงด้วยธรรม ๔ ประการว่าสมณะเพระเหตุอะไร

จตุตถวรรค

๑ วัณณภณนปัญหา, ถามว่าห้ามไม่ให้ยินดีคำสรรเสริญ เหตุไรจึงสรรเสริญยกย่องตัวเองเล่า

๒ อหึสานิคคหปัญหา, ถามว่าห้ามไม่ให้เบียดเบียฬสัตวให้เอ็นดูสัตว เหตุไรจึงข่มขี่ทรมานสัตว์เล่า

๓ ภิกขุปณามนปัญหา, ถามว่าพระพุทธเจ้าไม่มีโกรธ เหตุไรจึงขับไล่พระอรรคสาวกทั้งสองเล่า

๔ สัพพัญญูสยปณามปัญหา, ถามว่าพระสัพพัญญูเมือ่ขับไล่ภิกษุสงฆ์ทั้งอรรคสาวกเสียแล้ว เหตุไรสากยราช แลท้าวมหาพรหมจึงต้องอุปมาถวาย

๕ คีหิปัพพชิตปฎิปันนวัณณนปัญหา, ถามว่าคฤหัสถ์หรือบรรพชิตก็ดี ถ้าปฎิบัติดี จะได้ทำวิเศษเหมือนกันหรือไม่

๖ อนิเกตานาลยกรณปัญหา, ถามว่าห้ามไม่ให้ภิกษุยึดถืออาลัยที่อยู่ เหตุไรจึงพรรณาอานิสงส์การสร้างวิหารถวายภิกษุเล่า

๗ อุติฎฐอุทรปัญหา, ถามว่าตรัสสอนให้ภิกษุสำรวมท้อง เหตุไร พระองค์เองฉันจันหันเสมอขอบบาตรอลยิ่งกว่าเล่า

๘ ธัมมวินยปฎิจฉนปัญหา, ถามว่าตรัสให้เปิดธรรมวินัยออกสั่งสอน เหตุไรจึงให้แสดงปาติโมกข์ในอุโบสถอันลับเล่า

๙ มุสาวาทครุลหุภาวปัญหา, ถามว่าภิกษุต้องสัมปชานมุสาวาทนั้น ตรัสว่าเปนปาราชิกแล้ว เหตุไรกลับว่าเปนแต่ลหุกาบัติเล่า

๑๐ ยาจโยคปัญหา, ถามว่าพระองค์ตรัสว่าพระองค์ประเสริฐแลยิ่ง เหตุไรจึงยกพระพากุลว่าประเสรฺบยิ่งฝ่ายอาพาธน้อย พระองค์ก็อาพาธ

ปัญจมวรรค

๑ อิทธิยากัมมวิปากปัญหา, ถามว่ายกพระโมคคัลลานว่าเลิศฝ่ายมีฤทธิ์ เหตุไรไม่สู้รบโจร ยอมให้โจรตีจนกระดูกแหลก

๒ โพธิสัตตธัมมตาปัญหา, ถามว่าเหตุไรพระโพธิสัตวจึงไม่รอให้บารมีแก่แล้ว จุติลงมาตรัสเปนพระพุทธเจ้าที่เดียว

๓ อัตตนิปาตนปัญหา, ถามว่าห้ามไม่ให้ทำตนให้ตกไปโดยอธรรมแล้ว เหตุไรแนะนำให้ตัดความเกิดแก่เจ็บตาย

๔ เมตตานิสํสปัญหา ถามว่าอานิสงส์ที่เจริญเมตตา ห้ามอันตรายต่างๆ เหตุไร สุวรรณสามผู้เจริญเมตตา จึงถูกยิงเล่า

๕ กุสลากุสลการิสสสมาสมปัญหา, ถามว่าผลแห่งกุศลแลอกุศลเสมอกันหรือไม่

๖ อมราเทวีปัญหา, ถามว่าที่ตรัสว่าสัตรีได้ขณะดีหรือกำบังดี คงทำเมถุนจงได้ เหตุไรนางอมราเทวีอยู่ในที่ลับกับชาย จึงไม่ทำเมถุน

๗ ขีณาสวานํอภายนปัญหา, ถามว่าพระขีณาสพไม่กลัวไม่สดุ้งเหตุไร เมือพระเทวทัตปล่อยช้างจึงพากันหนีไปสิ้น

๘ สันถวปัญหา, ถามว่าห้ามสันถวะแลไม่ให้ยินดีในที่อยู่ เหตุไร อนุญาตให้ทายกสร้างวิหารถาวยภิกษุเปนพหูสูตรอยู่เล่า

๙ ภควโตอัปปาพาธปัญหา, ถามว่าที่ตรัสว่าพระองค์เลิศยิ่งไม่ม่ผู้เสมอ เหตุไรยกพระพากุลว่าเลิศยิ่งฝ่ายอาพาธน้อย พระองค์ก็อาพาธเหมือกัน

๑๐ อนุปปันนมัคคัสสอุปปาทปัญหา, ถามว่าคำก่อนตรัสว่ายังมรรคที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น เหตุไรคำหลังว่ามรรคนั้น เปนของเก่า

ฉัฎฐวรรค

๑ ปฎิปทาโทสปัญหา, ถามว่าที่ตรัสว่าทุกกรกิริยาเผ็ดร้อน หาได้ธรรมวิเศษไม่ เหตุไรจึงสอนให้ภิกษุปฎิบัติทางปฎิปทานั้นอีกเล่า

๒ นิปปปัญจปัญหา, ถามว่าสอนให้ยินดีในนิปปปัญจธรรมๆ นั้น คืออะไร

๓ คีหิอรหัตตปัญหา, ถามว่าคฤหัสถ์สำเร็จพระอรหัตต์นั้น ถ้าหาอุปัชฌาย์อาจารย์ไม่ทันบวชเองก็ดี ช้าไปก็ดี จะนิพพานหรือไม่

๔ โลมกัสสปปัญหา, ตามว่าที่ตรัสว่าพระองค์สร้างบารมีไม่เบียดเบียฬสัตว เหตุไรเมื่อชาติเปนโลมกัสสปดาบศ จึงให้ฆ่าสัตวเปนอันมาก

๕ ฉัททันติโชติปาลอารัพภปัญหา, ถามว่าเมื่อชาติพระพุทธองค์เปนพระยาฉัททันต์ เคารพผ้ากาสาวพัตร์ ครั้นชาติเปนโชติปาลมานพ เหตุไรปริภาษพระพุทธกัสสปเล่า

๖ ฆฎิการปัญหา, ถามว่าที่ตรัสว่าเรือนช่างหม้อฝนตกไม่รั่ว ฝ่ายกุฎิพระพุทธกัสสปนั้นฝนตกรั่วถ้าเช่นนั้น วาศนาช่างหม้อมิดีกว่ากรือ

๗ ภควโตราชปัญหา, ถามว่าเดิมตรัสว่าพระองค์เปนพราหมณ์ ภายหลังตรัสว่าพระองค์เปนพราหมณ์ ภายหลังตรัสว่าเปนพระยาธรรมราช เพราะเหตุไร

๘ ทวินนํพุทธานํโลเกอุปปัชชนปัญหา, ถามว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะตรัสในโลกพร้อมกัน ๒ องค์ที่เดียวไม่ได้ เพราะเหตุไร

๙ คีหิปัพพชิตสัมมาปฎิปัตติปัญหา, ถามเรื่องปฎิบัติชอบของคฤหัสถ์ที่ได้มรรคผล

๑๐ หีนายวัตตนปัญหา, ถามว่าคนที่บวชแล้วสึกไม่รู้อะไร ไม่ควรให้บวชในศาสนามิใช่หรือ

สัตมวรรค

๑ อรหโตกายิกเจตสิกเวทนาปัญหา, ถามว่าเวทนาของพระอรหันต์ แลบุถุชน แปลกกันอย่างไ

๒ กายิกเจตสิกเวทนายนานากรณปัญหา, ถามถึงเวทนา ที่เกิดในกายแลจิตต์ของพระอรหันต์

๓ อภิสมยันตรายกราปัญหา, ถามว่าผู้ที่เปนปาราชิกแล้วไม่รู้ตัว กลับบวชอีกตั้งใจปฎิบัติเพื่อมรรคผลจะสำเร็จหรือไม่

๔ สมณทุสีลคีหิทุสีลปัญหา, ถามว่าสมณะทุศีลกับคฤหัสถ์ทุศีล ใครจะดีกว่ากัน

๕ อุทกัสสสัตตชีวปัญหา, ถามว่าน้ำเย็นจะมีชีวิตกระมัง เมื่อตั้งขึ้นบนไฟ ต้องเพลิงร้อนจึงมีเสียงร้อง

๖ คีหิปัพพชิตานํขีณาสวปัญหา, ถามว่าคฤหัสถ์ที่ได้พระอรหัตต์ต้องบวช ถ้าไม่บวชต้องนิพพาน ถ้าฉนั้นพระอรหัตต์มิร้อนหรือ

๗ โลเกนัตถิภาวปัญหา, ถามว่าบันดาสิ่งทั้งปวงย่อมมีในโลกสิ้น ก็สิ่งไรเล่าที่ไม่มีในโลกมีหรือไม่

๘ อรหันตสโมหปัญหา, ถามว่าพระอรหันต์มีโมหะหรือไม่ ถ้าไม่มีท่านต้องอาบัติบ้างหรือไม่

๙ นิพพานัสสอัตถิภาวปัญหา, ถามว่าสิ่งไรในโลกนี้ที่ไม่เกิดแต่กรรม แต่ฤดูนั้น คืออะไรบ้าง

๑๐ กัมมัชชากัมมัชชปัญหา, ถามว่าสิ่งไรที่เกิดแต่กรรมแลเหตุ แลฤดู สิ่งไรไม่เกิดแต่กรรมแลเหตุแลฤดู

อัฎฐมวรรค

๑ ยักขานํมรณปัญหา, ถามว่ายักษ์ในโลกนี้มีหรือไม่ ถ้ามีทำไมจึงไม่พบเห็นทรากศพยักษ์ที่ตายบ่างเลย

๒ สิกขาปทอปัญญาปนปัญหา, ถามว่าพระพุทธเจ้าเปนสัพพัญญู เหตุไรไม่บัญญัติสิกขาบทให้หมดคราวเดียว

๓ สุริยโรคภาวปัญหา, ถามว่าพระอาทิตย์แผดแสงกล้าทุกเมื่อหรือ ที่แผดแสงกล้าบ้างอ่อนบ้าง เพราะอะไร

๔ สุริยตัปปภาวปัญหา, ถามว่าในเหมันตฤดู เหตุไรพระอาทิตย์จึงแผดแสงกล้านัก

๕ เวสสันตรปัญหา, ถามว่าพระเวสสันดรบริจาคบุตรแลภรรยาเปนทานนั้น บุตรแลภรรยายินดีแลอนุโมทนาด้วยหรือไม่

๖ ทุกกรการิกปัญหา, ถามว่าพระโพธิสัตวทุกพระองค์ทำทุกกรกิริยาเหมือนพระโคดมโพธิสัตวหรือ

ถามว่าพระโคดมโพธิสัตวทำทุกกรกิริยาเพื่ออะไร

ถามว่าด่วนออกสู่มหาพิเนษกรมต้องทำทุกกรกิริยาทำไม รอให้บารมีแก่แล้วออกตรัสเปนพระที่เดียวไม่ได้หรือ

๗ กุสลากุสลานํพลวาพลวปัญหา, ถามว่ากุศลกับอกุศลข้างไหนจะมีกำลังมากกว่ากัน

๘ เปตานํอุททิสสผลปัญหา, ถามว่าทำทานแล้วอุทิศผลให้เปตชน เปตชนนั้น จะได้รับผลหรือไม่

๙ กุสลากุสลานํมหันตามหันตภาวปัญหา, ถามว่าทำกุศลอุทิศผลให้ถึงได้ ถ้าทำอกุศลจะอุทิศผลให้จะถึงหรือไม่

๑๐ สุบีนปัญหา, ถามเรื่องนอนฝันต่างๆ เพราะเหตุไร

นวมวรรค

๑ กาลากาลมรณปัญหา, ถามว่าความตายที่เปนกาลมรณอย่างไร ที่เปนอกาลมรณนั้นอย่างไ

๒ ปรินิพพุตตานํเจติเยปาฎิหารปัญหา, ถามว่าพระอรหันต์นิพาพานมีปาฎิหารที่เชิงตะกอนทุกๆ องค์หรือ

๓ เอกัจจาเนกัจจานํธัมมาภิสมยปัญหา, ถามว่าสัตวที่ปฎิบัติชอบตามธรรม ได้สำเร็จธรรมาภิสมัยทุกพวกทุกเหล่าหรือ

๔ นิพพานัสสอทุกขมิสสภาวปัญหา, ถามว่าพระนิพพานมีสุขอย่างเดียวหรือๆ เจือไปด้วยทุกข์บ้าง

๕ นิพพานปัญหา, ถามว่าจะแสดงพระนิพพานให้โลกทั้งปวงเห็น โดยรูปแลสัณฐานเปนต้นได้หรือไม่

๖ นิพพานสัจฉิกรณปัญหา, ถามว่าผู้ที่ปฎิบัติทำนิพพานให้แจ้งแล้ว จะชื่อว่าอย่างไ

๗ นิพพานนัสสปัฎฐานปัญหา, ถามว่าพระนิพพานนั้นตั้งอยู่ในที่ใด จะเปนทิศไหน ฐานที่จะได้นิพพานมีหรือไม่